Đại học Úc điêu đứng vì thất thu lớn do sụt giảm sinh viên quốc tế

Các trường đại học tại Úc đang chịu áp lực tài chính ngày càng lớn khi lượng sinh viên quốc tế không đạt mức dự kiến. Tác động nghiêm trọng nhất được ghi nhận tại những trường ở khu vực vùng và các thành phố nhỏ, nơi nguồn thu từ du học sinh đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động giảng dạy, nghiên cứu và cơ sở vật chất.

Tình trạng này không chỉ là câu chuyện thu chi của riêng các trường. Nếu nguồn thu quốc tế tiếp tục suy giảm, sinh viên trong nước, đội ngũ giảng viên, người lao động địa phương và những cộng đồng phụ thuộc vào các cơ sở giáo dục vùng đều có thể bị ảnh hưởng. Đây cũng là diễn biến đáng chú ý với các gia đình Việt Nam đang tìm hiểu chương trình du học tại Úc.

Nguồn thu quốc tế suy giảm gây sức ép lên hệ thống đại học

Theo dữ liệu được dẫn từ Bộ Giáo dục Úc, các đại học trong nước chỉ tuyển được trung bình khoảng hai phần ba mức tuyển sinh quốc tế dự kiến trong giai đoạn được đề cập. Chỉ có năm trường đại học công lập đạt trên 80%, và những trường này đều nằm tại các thành phố thủ phủ lớn.

Các con số trên cần được hiểu thận trọng. Khái niệm “mức phân bổ” có thể liên quan đến ngưỡng phục vụ việc ưu tiên xử lý hồ sơ thị thực, thay vì một hạn ngạch pháp lý tuyệt đối cấm trường tuyển vượt số lượng nhất định. Chính sách tuyển sinh và xử lý visa của Úc đã thay đổi nhiều lần trong thời gian ngắn, vì vậy số liệu phải được đối chiếu theo đúng kỳ tuyển sinh và thời điểm công bố.

Giáo sư Andrew Norton, chuyên gia về giáo dục đại học, nhận định sự sụt giảm này đang tạo ra vấn đề đáng lo ngại cho toàn bộ hệ thống đại học công lập. Học phí của sinh viên quốc tế thường cao hơn đáng kể so với nguồn kinh phí mà trường nhận được cho một sinh viên trong nước. Phần chênh lệch được sử dụng để hỗ trợ nghiên cứu, giảng dạy, phòng thí nghiệm, thư viện, học bổng và nhiều dịch vụ học thuật khác.

Ảnh minh họa: Sinh viên quốc tế trong khuôn viên đại học Úc

Đại học vùng chịu tác động nặng nề hơn

Những đại học lớn tại Sydney, Melbourne, Brisbane, Perth hoặc Adelaide thường có thương hiệu quốc tế mạnh, mạng lưới tuyển sinh rộng và khả năng tiếp cận nhóm sinh viên có năng lực tài chính tốt. Trong khi đó, trường ở khu vực vùng thường có nguồn thu ít đa dạng, chi phí vận hành trên mỗi sinh viên cao và khó tìm nguồn tuyển sinh thay thế trong thời gian ngắn.

Nhiều trường vùng cũng phụ thuộc đáng kể vào sinh viên đến từ Nam Á, các khóa học mang tính nghề nghiệp và nhóm người học quan tâm đến cơ hội làm việc sau tốt nghiệp. Khi tỷ lệ từ chối visa tăng hoặc thời gian xét duyệt kéo dài, các trường có thể mất sinh viên dù đã cấp thư mời nhập học.

Đại học Charles Sturt tại bang New South Wales là một trường hợp đáng chú ý. Theo ông Mike Ferguson, Phó hiệu trưởng phụ trách sinh viên quốc tế, trường chỉ đạt khoảng 40% mức tuyển sinh đề ra trong năm được nhắc đến. Số sinh viên quốc tế thấp hơn 35% so với năm trước và chỉ tương đương khoảng 20% giai đoạn trước đại dịch Covid-19.

Khoản hụt thu được ước tính lên đến 35 triệu AUD, khiến nhà trường phải tái cơ cấu và cắt giảm việc làm. Con số này nên được hiểu là doanh thu thiếu hụt so với dự kiến, không nhất thiết đồng nghĩa trường ghi nhận khoản lỗ kế toán ròng cùng giá trị.

Ảnh hưởng tại một đại học vùng có thể nhanh chóng lan sang cộng đồng xung quanh. Sinh viên quốc tế chi trả tiền thuê nhà, thực phẩm, giao thông và nhiều dịch vụ thiết yếu. Họ còn tham gia thị trường lao động bán thời gian, thực tập tại bệnh viện, trường học hoặc các tổ chức dịch vụ cộng đồng. Vì vậy, khi số lượng sinh viên giảm, doanh nghiệp địa phương và thị trường việc làm tại Úc cũng có thể chịu tác động.

Vì sao chính sách visa trở thành rào cản?

Úc bắt đầu tăng cường kiểm soát hệ thống sinh viên quốc tế từ cuối năm 2023 nhằm giảm nhập cư ròng và ngăn chặn hồ sơ du học không thực chất. Từ ngày 23/3/2024, yêu cầu Genuine Temporary Entrant được thay bằng Genuine Student. Người nộp đơn phải giải thích rõ lý do chọn Úc, chọn trường, chọn khóa học và giá trị của chương trình đối với kế hoạch nghề nghiệp.

Cùng với đó, yêu cầu tiếng Anh và mức chứng minh tài chính đã được nâng lên. Từ ngày 1/7/2024, người đang giữ một số loại visa, trong đó có visitor visa và temporary graduate visa, nhìn chung không còn được nộp đơn xin visa sinh viên khi đang ở Úc. Biện pháp này hướng đến việc hạn chế hiện tượng chuyển đổi visa hoặc đăng ký học chỉ để kéo dài thời gian lưu trú.

Lệ phí visa cũng là một yếu tố cần cân nhắc. Mức phí cơ bản của visa sinh viên Subclass 500 đã tăng từ khoảng 710 AUD trước ngày 1/7/2024 lên 1.600 AUD từ ngày 1/7/2024 và khoảng 2.000 AUD từ ngày 1/7/2025. Vì vậy, thông tin cho rằng lệ phí cơ bản là 2.500 AUD cần được kiểm tra lại trên công cụ tính phí của Bộ Nội vụ Úc tại thời điểm nộp hồ sơ.

Ngoài lệ phí visa, người học còn phải dự trù chi phí khám sức khỏe, sinh trắc học, thi tiếng Anh, dịch thuật giấy tờ, bảo hiểm y tế OSHC, vé máy bay và sinh hoạt ban đầu. Rủi ro tài chính càng lớn khi người nộp đơn phải trả nhiều khoản nhưng không có gì bảo đảm visa sẽ được chấp thuận.

Siết visa nhưng vẫn phải bảo vệ giáo dục vùng

Giới chức đại học nhìn chung đồng thuận với mục tiêu bảo đảm tính liêm chính của hệ thống di trú. Việc xét duyệt chặt chẽ có thể hạn chế hồ sơ giả, chuyển khóa học thiếu hợp lý và tình trạng sử dụng visa sinh viên chủ yếu để kéo dài quyền lưu trú.

Tuy nhiên, áp dụng chính sách quá nhanh hoặc thiếu sự phân biệt giữa các khu vực có thể khiến đại học vùng suy yếu trước khi tìm được mô hình tài chính thay thế. Khi ngân sách giảm, trường có thể đóng băng tuyển dụng, không gia hạn hợp đồng, sáp nhập khoa, giảm môn tự chọn, trì hoãn nâng cấp cơ sở vật chất hoặc thu hẹp cơ sở đào tạo.

Sinh viên trong nước khi đó có thể phải học trong lớp đông hơn, ít lựa chọn môn học hoặc chờ lâu hơn để nhận hỗ trợ. Dù không phải mọi trường hợp suy giảm doanh thu đều tự động làm giảm chất lượng, nguy cơ này sẽ cao hơn tại những cơ sở có dự trữ tài chính hạn chế.

Đề xuất visa sinh viên kỹ năng vùng

Giáo sư Duncan Bentley, Hiệu trưởng Đại học Federation tại bang Victoria, đã đề xuất chính phủ cân nhắc một loại visa dành cho sinh viên theo học các ngành kỹ năng cần thiết tại khu vực vùng. Những lĩnh vực được nhắc đến gồm điều dưỡng, chăm sóc người cao tuổi, y tế, sức khỏe cộng đồng, dịch vụ chăm sóc và sư phạm.

Nếu được thiết kế phù hợp, cơ chế này có thể ưu tiên xử lý visa, gắn đào tạo với nhu cầu nhân lực địa phương và giúp các trường vùng ổn định nguồn tuyển sinh. Chính sách cũng có khả năng giảm mức độ tập trung sinh viên quốc tế tại Sydney, Melbourne và Brisbane.

Tuy nhiên, đây mới là một đề xuất, chưa phải loại visa đã có hiệu lực. Người học không nên chọn trường hoặc đóng học phí dựa trên giả định chương trình chắc chắn được ban hành. Bất kỳ chính sách mới nào cũng cần có biện pháp ngăn việc đăng ký tại trường vùng nhưng nhanh chóng chuyển đến thành phố lớn, đồng thời bảo vệ sinh viên trước nguy cơ bị phụ thuộc vào một khu vực có ít cơ hội việc làm.

Du học sinh Việt Nam cần chuẩn bị gì?

Sinh viên Việt Nam không nhất thiết chịu cùng tỷ lệ từ chối visa với một số thị trường Nam Á, nhưng môi trường xét duyệt chung đã chặt chẽ hơn. Hồ sơ nên được xây dựng nhất quán, trung thực và có tài liệu chứng minh rõ ràng.

• Chọn khóa học có logic: Chương trình cần phù hợp với trình độ, kinh nghiệm làm việc và mục tiêu nghề nghiệp. Nếu chuyển ngành hoặc học lại bậc thấp hơn, ứng viên phải giải thích thuyết phục.
• Kiểm tra trường và khóa học: Xác minh thông tin trên CRICOS, địa điểm học, điều kiện hoàn học phí, yêu cầu thực tập và kiểm định nghề nghiệp trước khi đóng tiền.
• Chuẩn bị tài chính thực tế: Không nên dựa vào giả định sẽ tìm được việc làm thêm ngay sau khi đến Úc. Gia đình cần có quỹ dự phòng cho học phí và sinh hoạt.
• Không tin lời hứa định cư: Không trường học hoặc đại lý nào có thể bảo đảm visa, việc làm, đề cử bang hay thường trú nhân.
• Kiểm tra người tư vấn: Nếu cần tư vấn di trú, hãy xác minh người cung cấp dịch vụ có đăng ký hợp lệ với cơ quan quản lý đại diện di trú của Úc.

Người học có nhu cầu hỗ trợ hồ sơ có thể tham khảo danh mục dịch vụ du học và di trú, đồng thời tự đối chiếu quy định trên trang chính thức của Bộ Nội vụ Úc. Cộng đồng Du học sinh Việt Nam ở Úc cũng là nơi có thể tham khảo trải nghiệm thực tế, nhưng thông tin trên mạng xã hội không thay thế hướng dẫn của cơ quan chính phủ.

Bài toán cân bằng của giáo dục đại học Úc

Khó khăn hiện nay cho thấy hệ thống đại học Úc phụ thuộc đáng kể vào nguồn thu quốc tế. Chính phủ cần đồng thời bảo vệ tính liêm chính của visa, duy trì chất lượng giáo dục và tránh làm suy yếu những trường giữ vai trò quan trọng đối với khu vực vùng.

Với du học sinh Việt Nam, điều quan trọng nhất là lựa chọn chương trình dựa trên giá trị học thuật, năng lực tài chính và triển vọng nghề nghiệp thực tế. Các mức phí, điều kiện visa và cơ chế ưu tiên có thể thay đổi, do đó mọi thông tin cần được kiểm tra lại tại đúng thời điểm nộp hồ sơ. Việc chuẩn bị kỹ ngay từ đầu sẽ giúp giảm rủi ro và tránh phụ thuộc vào những lời quảng cáo thiếu cơ sở.

Nguồn tham khảo: Báo Đại Đoàn Kết và thông tin chính sách được tổng hợp từ các cơ quan giáo dục, di trú của Úc.