Tốc độ tăng lương tại Úc hạ nhiệt trong tháng 9 bất chấp lạm phát

Tốc độ tăng tiền lương tại Úc đã hạ nhiệt trong tháng 9 sau đợt phục hồi vào tháng 8, bất chấp lạm phát và mức lương tối thiểu cùng tăng. Diễn biến này phần nào giảm bớt lo ngại về một vòng xoáy lương – giá, nhưng cũng cho thấy thu nhập của nhiều người lao động có thể chưa theo kịp chi phí sinh hoạt.

Theo chuỗi báo cáo CommBank Wage and Labour Insights được Mirage News dẫn lại, tốc độ tăng tiền lương so với cùng kỳ năm trước trong dữ liệu CommBank giảm từ 3,5% vào tháng 8 xuống 3,3% vào tháng 9. Mức tăng theo quý giữ ở 0,8% trong ba tháng tính đến tháng 9.

Cần lưu ý rằng đây là chỉ báo được CommBank xây dựng từ dữ liệu thanh toán lương vào tài khoản khách hàng, không phải Chỉ số Giá Tiền lương, hay Wage Price Index (WPI), chính thức của Cơ quan Thống kê Úc (ABS). Vì vậy, kết quả 3,3% nên được xem là tín hiệu cập nhật sớm về thu nhập tiền lương, thay vì đại diện tuyệt đối cho toàn bộ lực lượng lao động Úc.

Tác động từ đợt tăng lương tối thiểu không kéo dài

Một yếu tố từng được kỳ vọng thúc đẩy tiền lương là quyết định tăng 4,75% đối với lương tối thiểu quốc gia và các mức lương tối thiểu trong modern awards của Fair Work Commission (FWC). Mức điều chỉnh này thường có hiệu lực từ kỳ trả lương đầy đủ đầu tiên bắt đầu từ ngày 1/7 của năm áp dụng.

Tuy nhiên, dữ liệu được dẫn trong báo cáo cho thấy cú hích vào tháng 8 diễn ra tương đối ngắn và thấp hơn dự báo ban đầu. Chuyên gia kinh tế Harry Ottley của CommBank nhận định tiền lương chưa phản ứng đáng kể trước lạm phát thực tế cũng như kỳ vọng lạm phát.

Điều đó không có nghĩa mọi người lao động đều được tăng lương 4,75%. Mức điều chỉnh của FWC tác động trực tiếp chủ yếu đến người hưởng lương tối thiểu quốc gia, người được trả theo modern award và một số thỏa thuận có mức lương liên kết với award. Người nhận lương cao hơn award hoặc làm việc theo enterprise agreement không tự động được tăng cùng tỷ lệ nếu hợp đồng không có quy định tương ứng.

Ảnh minh họa: Người lao động theo dõi thu nhập và chi phí sinh hoạt

Vì sao lương chưa tăng nhanh dù giá cả đi lên?

Lạm phát tăng không đồng nghĩa tiền lương sẽ tự động tăng theo. Khả năng thương lượng của người lao động còn phụ thuộc vào tình trạng tuyển dụng, năng suất, lợi nhuận của doanh nghiệp, mức độ thiếu nhân lực, hợp đồng lao động và chu kỳ xét lương.

Khi số người tìm việc tăng nhanh hơn số vị trí mới, doanh nghiệp có nhiều ứng viên để lựa chọn và ít phải cạnh tranh bằng mức lương cao. Đây là một trong những nguyên nhân có thể khiến áp lực tiền lương giảm khi thị trường lao động chuyển dần từ tình trạng thiếu nhân sự sang cân bằng hơn.

Về dài hạn, năng suất lao động cũng là yếu tố quan trọng. Nếu lương tăng nhanh hơn năng suất trong thời gian dài, doanh nghiệp có thể tăng giá, cắt giờ làm, hạn chế tuyển dụng hoặc giảm đầu tư. Bởi vậy, Ngân hàng Trung ương Úc (RBA) không chỉ theo dõi lương danh nghĩa mà còn xem xét năng suất và chi phí lao động trên mỗi đơn vị sản phẩm.

Tín hiệu nào dành cho RBA?

Tăng trưởng tiền lương hạ nhiệt nhìn chung hỗ trợ mục tiêu đưa lạm phát trở lại vùng 2–3% của RBA. Khi tiền lương không tăng quá mạnh để bù đắp lạm phát, nguy cơ hình thành vòng xoáy giá tăng, lương tăng rồi doanh nghiệp tiếp tục tăng giá sẽ thấp hơn.

Dù vậy, một báo cáo tiền lương yếu hơn không đồng nghĩa RBA chắc chắn sẽ hạ lãi suất. Ngân hàng trung ương còn phải đánh giá lạm phát toàn phần, lạm phát cơ bản, giá dịch vụ, năng suất, tiêu dùng hộ gia đình, chi phí nhà ở, tỷ lệ thất nghiệp và kỳ vọng lạm phát. Độc giả có thể tham khảo thông tin về mục tiêu lạm phát trên trang chính thức của RBA.

Mức tăng lương khác nhau giữa các địa phương

Báo cáo ghi nhận sự phân hóa đáng kể giữa các bang và vùng lãnh thổ. Nam Úc, Tasmania và Vùng Lãnh thổ Bắc Úc có tốc độ tăng tiền lương hằng năm cao nhất, cùng ở mức 3,7%. Vùng Lãnh thổ Bắc Úc tăng từ 3,3% trong tháng 8 lên 3,7%.

Ở chiều ngược lại, Victoria và Lãnh thổ Thủ đô Úc (ACT) cùng ghi nhận mức tăng 3,0%, thấp nhất trong số các địa phương được nêu. Tuy nhiên, tốc độ tăng thấp không có nghĩa mức lương tuyệt đối tại Victoria hay ACT thấp nhất. Kết quả còn chịu ảnh hưởng từ cơ cấu ngành nghề, tỷ trọng việc làm công và tư, tình trạng thiếu nhân lực cũng như quy mô mẫu.

Đặc biệt, các vùng có lực lượng lao động nhỏ như Vùng Lãnh thổ Bắc Úc có thể xuất hiện biến động tương đối lớn giữa các tháng. Do đó, cần theo dõi thêm nhiều kỳ trước khi coi mức tăng này là xu hướng bền vững.

Thị trường lao động bắt đầu bớt căng thẳng

Theo nội dung báo cáo, nền kinh tế ghi nhận mức tăng khoảng 20.000 việc làm theo xu hướng trong tháng 9. Tuy nhiên, tỷ lệ tham gia lao động tăng khiến số người gia nhập hoặc quay lại tìm việc nhiều hơn khả năng tạo việc làm mới.

Báo cáo cũng đề cập tỷ lệ thất nghiệp ở mức 4,6% trong tháng 8 và dự báo chỉ số này có thể tiếp tục đi lên. Hai mốc thời gian tháng 8 và tháng 9 cần được đọc thận trọng vì có thể kết hợp dữ liệu lao động gần nhất với chỉ báo tiền lương tháng sau. Khi đánh giá thị trường, người đọc nên đối chiếu bản công bố tương ứng của ABS về lực lượng lao động.

Thất nghiệp tăng cũng không nhất thiết có nghĩa nền kinh tế đang mất việc làm trên quy mô tuyệt đối. Việc làm vẫn có thể tăng, nhưng nếu lực lượng lao động tăng nhanh hơn thì tỷ lệ thất nghiệp vẫn nhích lên. Ngoài chỉ số này, cần theo dõi tổng số giờ làm, tỷ lệ thiếu việc làm, số vị trí tuyển dụng và cơ cấu việc làm toàn thời gian, bán thời gian.

Người lao động Việt tại Úc cần lưu ý gì?

Đối với cộng đồng người Việt, tăng lương danh nghĩa 3,3% chưa chắc đồng nghĩa sức mua được cải thiện. Nếu chi phí sinh hoạt của một gia đình tăng nhanh hơn thu nhập, mức sống thực tế vẫn có thể giảm. Tiền thuê nhà, điện, bảo hiểm, thực phẩm, đi lại và phí giữ trẻ thường tạo ra tác động khác nhau đối với từng hộ.

Người đang làm trong nhà hàng, bán lẻ, làm đẹp, vệ sinh hoặc các ngành dịch vụ nên chủ động kiểm tra modern award và classification áp dụng cho công việc. Các khoản cần đối chiếu gồm lương ngày thường, casual loading, mức trả cuối tuần, ngày lễ, ca đêm, tiền làm thêm giờ và phụ cấp. Công cụ Pay and Conditions Tool là nguồn chính thức để kiểm tra quyền lợi.

• Lưu hồ sơ: Giữ hợp đồng, payslip, bảng chấm công, lịch làm việc và sao kê nhận lương.
• So sánh thu nhập ròng: Đánh giá khoản tiền còn lại sau thuế thay vì chỉ nhìn mức lương trước thuế.
• Cập nhật kỹ năng: Bổ sung chứng chỉ và kỹ năng phù hợp để tăng sức cạnh tranh khi số người tìm việc đi lên.
• Theo dõi tuyển dụng: Tham khảo chuyên mục việc làm tại Úc và các thông tin về thị trường việc làm tại Úc.

Người giữ visa tạm trú và sinh viên quốc tế nhìn chung vẫn được hưởng các quyền lao động cơ bản như những người lao động khác, đồng thời phải tuân thủ điều kiện làm việc ghi trên visa. Chủ lao động không được trả dưới mức tối thiểu chỉ vì nhân viên không phải công dân Úc hoặc có khả năng tiếng Anh hạn chế.

Để trao đổi cơ hội tuyển dụng và kinh nghiệm đi làm, độc giả có thể theo dõi trang Việc làm tại Úc hoặc tham gia nhóm Người Việt tại Úc. Khi tiếp cận tin tuyển dụng trên mạng xã hội, người lao động vẫn nên xác minh doanh nghiệp, điều kiện làm việc và mức lương trước khi cung cấp giấy tờ cá nhân.

Cần thận trọng khi đọc các số liệu dự báo

Nội dung nguồn dẫn còn đề cập dự báo WPI tăng 0,9% trong quý III năm 2026. Chi tiết này cần được xác nhận lại theo ngày phát hành báo cáo CommBank, bởi có khả năng đây là dự báo tương lai hoặc có sai lệch về niên độ trong quá trình biên tập. Không nên trình bày con số này như kết quả chính thức đã được ABS công bố.

Nhìn chung, thông điệp đáng chú ý không phải tiền lương tại Úc đang giảm, mà là tốc độ tăng tiền lương đang chậm lại. Diễn biến này có thể giúp giảm một phần áp lực lạm phát đối với RBA, trong khi người lao động phải đối mặt với mức độ cạnh tranh cao hơn và chi phí sinh hoạt còn lớn. Chủ động kiểm tra quyền lợi, quản lý thu nhập thực tế và nâng cao kỹ năng sẽ là những bước quan trọng trong giai đoạn thị trường lao động thay đổi.

Nguồn tham khảo: Mirage News, CommBank Wage and Labour Insights, ABS, Fair Work Commission và RBA.